خرید بک لینک
اسلام, قانون عليت را مى پذيرد, از نظر اسلام, اگر سببى تحقق يابد و مانعى بر سر راه آن نباشد, معلول هم تحقق مى پذيرد. چنانكه وجود علت, منشا وجود معلول است, وجود معلول نيز حكايت از وجود علت مى كند. اگر احتراقى تحقق يابد, معلوم مى شود كه سوزاننده اى وجود داشته است و اگر سوزاننده اى وجود داشته باشد, احتراق هم متحقق مى شود. مگر اين كه مانعى بر سر راه آن باشد.
در عين حال, علل و اسباب, استقلال محض ندارند. درست است كه علل و اسباب, تاثير مى بخشند, ولى موثر بودن آنها به اذن خداوند است. در حقيقت, اگر اذن خداوند نبود, هيچ يك از اسباب و علل, تاثيرى نداشتند. چرا كه سررشته تدبير همه امور, در كف قدرت اوست. چنانكه قرآن كريم مى گويد:
((...ثمذ استوى على العرش يدبر الامر ما من شفيع الا من بعد اذنه...))(1).
((...سپس خداوند بر عرش مستولى شد و به تدبير امور پرداخت. هيچ شفيعى نيست مگر به دنبال اذن او...)).
گويى علل و اسباب, واسطه ها و شفيعهايى هستند به سوى معلولات و مسببات و اگر اينها نباشند, دست هيچكس به دامن آنها نمى رسد, اما اين واسطه ها نيز كار وساطت و شفاعت را بعد از اذن, بر عهده گرفته اند.
اين نظام, نظام جبر و تفويض نيست. اگر نظام جبر باشد, هيچ واسطه اى براى تاثير مطرح نيست, بلكه علت مستقيم و بلاواسطه همه چيزها -حتى فعل آدمى- خود او(خدا) است و اگر نظام تفويض باشد, او هيچ كاره است و هر علت و سببى با استقلال تام, اثر مى بخشد. ولى اگر نظام, نظام طولى و نظام ((امر بين الامرين)) باشد, همه اسباب و علل طولى, تحت فرمان اويند و به اذن او در معلولات و مسببات تاثير مى كنند. به همين جهت است كه قرآن كريم, آنجا كه كلمه طيبه را به شجره طيبه, تشبيه مى كند, مى فرمايد:
((توتى أ اكلها كلذ حين باذن ربها...))(2).
((شجره طيبه, ميوه خود را هر زمان به اذن پروردگارش مى دهد...)).
يعنى شجره طيبه, در ميوه دادن خود مستقل نيست, بلكه ماذون است به اذن مقام ربوبيت.

برچسب: نویسنده: محمدرضا خیاط محبی - پیمان کاظمی تاريخ: جمعه 13 مرداد 1391 ساعت: 4:09

صفحه بندی