آشنایی با سوره های قرآن قسمت سوم

 11- هود [نام یكى از پیامبران]

علاوه بر یادى كه از هود - پیامبر قوم عاد - در آیات 50 تا 60 شده است، این سوره مشتمل بر معارف الهى و احكام و عبادات، و آغاز و فرجام خلقت مى باشد و از آیه 25 تا 45 سرگذشت مفصل نوح پیامبر و همچنین سرگذشت صالح و لوط و شعیب و موسى نقل شده است.

این سوره 123 آیه دارد و در سال 9 بعثت در مكه نازل شده است. پیامبر فرموده: سوره هود مرا پیر كرد. این بخاطر آیه 112 است كه خدا دستور به استقامت مى دهد. مرا پیر كرد. این بخاطر آیه 112 است كه خدا دستور به استقامت مى دهد.

12- یوسف [نام یكى از پیغمبران]

این سوره كه 111 آیه دارد و در سال یازدهم بعثت در مكه، پس از سوره هود نازل شده سرگذشت عبرت آموز یوسف، پسر یعقوب پیامبر را به تفصیل، بیان مى كند و در آیات آخر، یادى مجدد از دعوت انبیاء و موضعگیرى مخالفان و پیروزى و نصرت نهائى خداوند بعمل مى آید تا مؤمنین، به راه خویش دلگرم تر شوند. در بعضى احادیث آمده كه چون در این سوره فتنه گرى زلیخا و غیر او آمده به زنان یاد ندهید و بجاى آن سوره «نور» یادشان دهید كه سرشار از مواعظ و احكام حجاب است. (از على علیه السلام تفسیر البرهان ج 2 ص 242.) سرشار از مواعظ و احكام حجاب است. (از على علیه السلام تفسیر البرهان ج 2 ص 242.)

13- رعد [غرش آسمان و ابر]

در آیات 12 و 13 سخنانى درباره رعد و برق و صاعقه، آمده و از این پدیده هاى طبیعى بعنوان مظهرى از قدرت و رحمت خداوند یاد شده است. اینها هم در مسیر كلى سوره كه از توحید و خلقت و بعثت و راه و بیراهه و ... بحثت مى كند مى باشد.

از آیه 14 به بعد محور سخن، حالت پذیرى حق یا انكار آن است و نتایج خوب حق پذیرى و پاى بندى به تعهدات در مقابل خداوند را بیان مى كند و اینكه پیروزى نهائى از آن طرفداران دین خداست.

این سوره كه 43 آیه دارد در اواخر سال 6 هجرى در مدینه بعد از سوره محمد نازل شده است.

14- ابراهیم [نام یكى از انبیاء]

در آیات 37 تا 42 این سوره، از دعوت و دعاى این بینانگذار توحید، ابراهیم بت شكن یاد مى كند و در آیات دیگر، مطالبى از رسالت و توحید و توصیف آخرت بیان شده است. در این سوره اشاره اى هم به سرگذشت اقوام بنى اسرائیل و عاد و ثمود دارد و سرنوشت شوم تكذیب كنندگان را یادآورى مى كند. بعد از سوره نوح، در مكه، قبل از هجرت نازل شده است، به استثناى بعضى آیات و 52 آیه دارد. استثناى بعضى آیات و 52 آیه دارد.

15- حجر [نام سرزمین قوم ثمود]

حجر، نام سرزمینى بین مدینه و شام بود كه قوم ثمود آنجا مى زیستند و خداوند، حضرت «صالح » را براى هدایت مردم آن فرستاد. در آیه 80 خداوند از تكذیب این قوم نسبت به پیامبران و سر انجام شومشان كه دچار عذاب شدند یاد مى كند.

داستانهاى تنذیرى و سرگذشت اقوام دیگر در رابطه با نبوت، از مطالب دیگر این سوره است. در چند آیه هم از خلقت اولیه آدم و دشمنى ابلیس با انسان و برنامه هاى اغواگرانه اش حث شده است.

پنجاه و چهارمین سوره اى است كه قبل از هجرت، در سال چهارم بعثت در مكه نازل شده و 99 آیه دارد. 99 آیه دارد.

16- نحل [زنبور عسل]

زنبور عسل و خانه سازى آن در كوه و كوخ و تهیه عسل از میوه ها و گلها و شفابخش بودن عسل در آیه 68 و 69 این سوره بیان شده و الهام خدائى به زنبور در این تدبیرها و نقشه ها ذكر شده است.

نعمتهاى فراوان زمینى و آسمانى خدا از قبیل دریا و كشتى، ماهیها، جواهرات دریائى، روشنائى ستارگان، باران، و چهارپایان و همچنین از مسئله وحى، بعثت، قیامت، بطلان عقاید مشركین، كیفر اقوام و ... از دیگر موضوعات این سوره است. بهمین جهت نام دیگرش «نعم » (نعمتها) است. در این سوره، همچنین به بعضى از عادات و رسوم جاهلى هم اشاره و از آنها مذمت شده است.

این سوره در مكه بعد از سوره كهف (و قسمتى هم در مدینه) نازل شده و 128 آیه دارد.

این سوره در مكه بعد از سوره كهف (و قسمتى هم در مدینه) نازل شده و 128 آیه دارد.

17- اسراء [حركت شبانه]

آغاز سوره اشاره به حركت و سیر شبانه پیامبر از مكه تا مسجد الاقصى به قدرت الهى شده است. این حركت، مقدمه معراج بزرگ پیامبر به آسمانها بود و رمزى از حركت صعودى انسان در مسیر تكامل. نام دیگر این سوره «سبحان » است.

سرگذشت بنى اسرائیل و ضعف و قوت و پیروزى و شكست آنان، بعنوان مایه عبرتى براى مسلمانان در این سوره بیان شده است. بهمین علت، نام دیگر این سوره، «بنى اسرائیل » است. در این سوره چند نكته اخلاقى (اخلاق خانواده و اجتماع) هم مطرح شده است. بهانه گیرى هاى مشركین در نپذیرفتن دعوت قرآن در بخش پایانى سوره بیان گشته است.

سوره اسراء، 111 آیه دارد و در مكه در حدود سال 8 بعثت نازل شده است.

سوره اسراء، 111 آیه دارد و در مكه در حدود سال 8 بعثت نازل شده است.

18- كهف [غار]

داستان اصحاب كهف، آن غارنشینان یكتاپرستى كه از نظام شرك آلود «دقیانوس » به غار پناهنده شدند و پس از 309 سال خواب در آن غار پس از تغییر نظام و زوال دقیانوس، به شهر برگشتند. به آیات 9 تا 26 رجوع كنید. داستان ذولقرنین و مسافرت موسى با خضر، از فرازهاى مهم دیگر این سوره است و در هر سه داستان شگفت این سوره، قدرت اعجازگر خدائى مشهود است. تباهى كار كافران و پاداش بزرگ صالحان در بهشت، از مطالب پایانى این سوره است.

داراى 110 آیه است و در مكه قبل از هجرت نازل شده است. در حدیث است: هر كه آیه آخر این سوره را هنگام خواب بخواند در هر ساعتى كه بخواهد بیدار مى شود. و در حدیثى دیگر آمده: هر كس هر شب جمعه این سوره را بخواند مرگش شهادت خواهد بود و در قیامت، با شهدا برانگیخته خواهد شد. (تفسیر برهان ج 2 ص 455.) شهدا برانگیخته خواهد شد. (تفسیر برهان ج 2 ص 455.)

19- مریم [مادر حضرت عیسى]

در این سوره داستان مریم و ولادت عیسى(ع) و یادى از انبیاء دیگر و آیاتى مربوط به دین و آخرت و توحید و شركت بیان شده است. گیرائى و جذبه این سوره، حتى پادشاه مسیحى حبشه را هم تحت تاثیر قرار داد و وقتى كه جعفر بن ابیطالب قسمتى از آن را خواند. در پایان سوره، باز هم اشاره اى شده به نهایت امر متقین و مجرمین كه بهشت و جهنم است.

در مكه و قبل از هجرت و بعد از سوره فاطر نازل شده و داراى 98 آیه مى باشد.

در مكه و قبل از هجرت و بعد از سوره فاطر نازل شده و داراى 98 آیه مى باشد.

20- طه [رمزى است خطاب به پیامبر اسلام]

در این سوره، خطاب به پیامبر اكرم، داستان شگفت موسى و برخوردش را با فرعون و جادوگران و شیوه انحرافى سامرى را درحركت ارتجاعى او در جامعه بسوى شرك و نجات قوم بنى اسرائیل از چنگ نظام فرعونى را بیان كرده تا دلگرمى پیامبر و آموزش مسلمین فراهم آید. در قسمت آخر سوره از فرمان سجده بر آدم و اغواى ابلیس و هبوط و خروج آدم از بهشت یاد شده است.

از سوره هاى مكى است و 135 آیه دارد. و به نام سوره «حكیم » هم یاد شده است و نام دیگرش هم سوره «كلیم » است. هم سوره «كلیم » است.

21- انبیاء [پیامبران]

در ابتداى سوره، اساس دعوت پیامبران، فرجام پیروان و مخالفان، موضعگیرى خصمانه مشركین با آئین توحیدى بیان شده و در خلال سوره، یادى از سرگذشت: ابراهیم، لوط، اسحاق، یعقوب، نوح، داود، سلیمان، ایوب، اسماعیل، ادریس، یونس، زكریا و یحیى به میان آمده است.

و نیز از قیامت و معاد، كه در كنار توحید، سر لوحه دعوت همه انبیاء است، در پایان سوره یاد شده است. در واقع، این سوره، با بیان این معارف اتمام حجتى است براى هر دو گروه موافق و مخالف. و هشدار اینكه در محكمه قیامت، به حساب ها رسیدگى خواهد شد.

شصت و دومین سوره اى است كه در سال 6 بعثت در مكه فرود آمده و داراى 112 آیه مى باشد.

شصت و دومین سوره اى است كه در سال 6 بعثت در مكه فرود آمده و داراى 112 آیه مى باشد.

22- حج

[قصد و آهنگ و نام یكى از عبادات اسلامى كه از فروع دین است]

از آیه 26 تا 37 از ساختن كعبه و فوائد و آثار فریضه اجتماعى - سیاسى - عبادى حج و اعمال این عبادت، سخن به میان آمده است. و قبل از آن، از هیبت و عظمت بر پا شدن قیامت، در 10 آیه سخن گفته شده است.

مبدء و معاد و جدال و جهاد با مشركین از مطالب مهم دیگر این سوره مى باشد. و در چند جا هم از قدرت مطلقه خدا در دنیا و آخرت یاد مى شود.

در سال 3 هجرى در مدینه بعد از سوره نور نازل شده و 78 آیه دارد.

در سال 3 هجرى در مدینه بعد از سوره نور نازل شده و 78 آیه دارد.

23- مؤمنون [ایمان آوردگان]

در 11 آیه اول صفات و ویژگیهاى مؤمنین را از قبیل: خشوع در نماز، اعراض از لغو، پرداخت زكات، حفظ عفت، امانت دارى، بیان مى كند و سپس به خلقت انسان و نعمتهاى خدا و دعوت انبیاء و معاد مى پردازد. عكس العمل اقوام در برابر دعوت نوح و موسى و عیسى و كلا انبیاء الهى در این آیات آمده است.

118 آیه دارد و از سوره هاى مكى قبل از هجرت است.

118 آیه دارد و از سوره هاى مكى قبل از هجرت است.

24- نور

خداوند نور آسمانها و زمین و تجلى بخش هستى است.

آیه 35 و بعد از آن مطالعه شود كه آیه معروف (الله نور السموات ...) است. داستان «افك » هم در آیه 11 بیان شده است.

این سوره، از سوره هاى مدنى است و مشتمل بر آیات حدود الهى و نمونه هاى دیگرى از تشریع و قانونگذارى و حجاب و مسائل تربیتى و آداب و اخلاق معاشرت و ورود به خانه ها و كنترل چشم از گناه و رعایت عفت و ترك خودآرائى و خودنمائى زنان در خارج از خانه مى باشد. پیام سوره، گردن نهادن به دین خدا و اطاعت از فرستاده اوست.

64 آیه دارد و در حدود سال 10 هجرى نازل گشته است.

در حدیث است كه «با تلاوت این سوره، عفت خانواده و اولاد خود را حفظ كنید.

نیز: به زنان این سوره را بیاموزید كه داراى موعظه است.

نیز: به زنان این سوره را بیاموزید كه داراى موعظه است.

25- فرقان [جدا كننده]

فرقان یكى از نامهاى قرآن است. به این اعتبار كه این كتاب، جدا كننده حق از باطل و هدایت از گمراهى است. به آیه اول رجوع شود.

این سوره كلا در تقویت روحى پیامبر در تبلیغ مكتب و استقامت در رویاروئى با مشركین و عناد و لجاجت آنهاست. طرح كردن قیامت و حسرت هاى مردم در آن روز، براى بیدار كردن وجدان بشرى از غفلت است. در این سوره از نعمتهاى خورشید، شب و روز، باد و دریا و ... یاد شده و از آیه 63 به بعد صفات متعددى براى «عباد الرحمن » آمده است. در مكه نازل شده و 77 آیه دارد. 77 آیه دارد.