آشنایی با سوره های قرآن قسمت نهم

101- قارعه [كوبنده]

از نام هاى قیامت است كه در سه آیه اول آمده است.

قیامت، كوبنده دلهاست با ترس. و كوبنده دشمنان خداست، با عذاب.

در این سوره از قیامت و حالت خوشى و ناراحتى نیكوكاران و بدكاران سخن گفته شده است.

بعد از سوره ایلاف، در مكه در اوائل بعثت نازل شده و 11 آیه دارد.

بعد از سوره ایلاف، در مكه در اوائل بعثت نازل شده و 11 آیه دارد.

102- تكاثر [افتخار به زیادى ثروت و عزت]

در دو آیه اول از تكاثر نكوهش شده، یعنى افزون طلبى در ثروت و قدرت، و افتخار كردن به كثرت اموال و قوم و قبیله و عزت اجتماعى. مشركین براى اثبات عظمت خود از جهت نفرات، حتى مرده هاى خود را هم در گورستان به حساب مى آوردند. چه بازیچه و مشغولیتى!... در بعضى تفاسیر، به قومى از یهود تفسیر شده و در بعضى به دو قبیله از قریش و در بعضى هم به دو گروه از انصار.

این سوره، بعد از سوره كوثر، نازل شده و 9 آیه دارد و از سوره هاى مكى است.

این سوره، بعد از سوره كوثر، نازل شده و 9 آیه دارد و از سوره هاى مكى است.

103- عصر [زمان، بعد از ظهر، فشار، و ...]

در اولین آیه، خداوند به عصر قسم یاد كرده است.

مفسرین، عصر را به معانى گوناگونى بیان كرده اند، از قبیل: عصر نبوت، عصر نزول قرآن، عصر قیامت، عصر دولت مهدى، نماز عصر، روزگار، و معانى دیگر...

در جواب این سه قسم، سوره به بیان خلاصه اى از معارف قرآن اشاره مى كند و آن عبارت است از: «ایمان »، «عمل صالح »، «حق »، «صبر». در بیانى خلاصه و مختصر، مفاهیم بلند و فراوانى بیان شده است.

این سوره، مكى است و با 3 آیه در سال اول بعثت بعد از سوره انشراح نازل شده است.

این سوره، مكى است و با 3 آیه در سال اول بعثت بعد از سوره انشراح نازل شده است.

104- همزه [عیبجو و طعنه زن]

در این سوره از كسانى كه از دیگران عیجبوئى كرده و با حركات چشم و ابر و مسخره شان مى كنند و به ثروتهاى جمع شده خود مغرورند نكوهش شده است و وعده آتش به آنها داده شده و آیات تنذیرى این سوره مربوط به آغاز دعوت و دوران درگیرى با اشراف است.

بعد از سوره قیامت نازل شده و از سوره هاى مكى است و 9 آیه دارد.

بعد از سوره قیامت نازل شده و از سوره هاى مكى است و 9 آیه دارد.

105- فیل

در این سوره داستان فیل سواران ابرهه را كه براى ویران كردن خانه توحید، كعبه، هجوم آورده بودند و با قدرت خداوند نابود شدند بطور خلاصه بیان كرده است.

خود این واقعه، كه قبل از اسلام رخ داده بود مبدء تاریخ شد و آن سال به «عام الفیل » مشهور گشت. بنا به نقل مورخین، در همان سال هم پیامبر متولد شد و 40 سال بعد از آن ماجرا به رسالت مبعوث گشت.

این تاریخچه و یادآورى آن در قرآن، هشدارى است به كسانى كه از در جنگ و ستیز با خدا و آئین او وارد مى شوند.

این سوره هم بعد از «كافرون » در اوائل بعثت در مكه نازل شده و 5 آیه دارد.

بعضى این سوره را با سوره بعدى یكى دانسته اند، چون مطالبشان بهم مربوط است.

بعضى این سوره را با سوره بعدى یكى دانسته اند، چون مطالبشان بهم مربوط است.

106- ایلاف [الفت دادن]

نام دیگر سوره «قریش » است. در رابطه با سوره قبلى، كه دشمنان حبشى مهاجم به كعبه نابود شدند، این كار، بخاطر تجمع خاطر و انس و الفت و ایمنى «قریش » در كوچ هاى تابستانى و زمستانى انجام گرفت و در مقابل، از آنان انتظار است كه خدا را پرستش كنند.

سوره مكى است و بجهت پیوستگى مطالبش با سوره فیل، بعضى ها این دو را یك سوره حساب كرده اند.

5 آیه دارد و در سال 3 بعثت، بعد از سوره «تین » نازل شده است.

5 آیه دارد و در سال 3 بعثت، بعد از سوره «تین » نازل شده است.

107- ماعون [ظرف غذا]

در آخرین آیه، از نمازگزاران سهل انگار و ریاكار كه از اطعام و سیر كردن گرسنگان با ظرفهاى پر از غذا جلوگیرى مى كنند نكوهش شده است و اینها همه در ردیف تكذیب كنندگان دین محسوب شده اند به این مناسبت، این سوره بنام سوره «دین » هم گفته شده است.

نقل شده كه نزول سوره درباره ابوجهل و كفار قریش بوده است.

این سوره بعد از تكاثر و قبل از «فیل » و در مكه در سال 2 بعثت نازل شده و 7 آیه دارد.

این سوره بعد از تكاثر و قبل از «فیل » و در مكه در سال 2 بعثت نازل شده و 7 آیه دارد.

108- كوثر [خیر فراوان]

در اینكه منظور از كوثر، نهرى است در بهشت، یا حوضى در محشر، یا ذریه و فرزندان زیاد، یا علماى امت، یا نبوت و قرآن، یا علم و حكمت یا ... نظریه هاى گوناگونى وجود دارد.

منظور هر كدام باشد، این خیر كثیر را خداوند به پیامبر اعطا كرده است (آیه 1)

این سوره یك سطرى كه 3 آیه دارد و از اعجازهاى قرآن است در جواب عیبجوئى هاى مشركین نازل شده كه بخاطر نداشتن فرزند پسر، پیامبر را مقطوع النسل و «ابتر» مى گفتند.

بعد از «عصر» یا «عادیات » در مكه نازل شده است. سال اول بعثت. بعضى هم گفته اند كه در «صلح حدیبیه » نازل شده است. «صلح حدیبیه » نازل شده است.

109- كافرون [كافرها]

در این سوره، خداوند به پیامبر فرمان برائت از خدایان مشركین و عقاید باطل آنها را مى دهد. چرا كه میان توحید و شرك، هرگز سازشى نیست.

نزول این سوره در پى آن بود كه بعضى از مشركین، از پیامبر مى خواستند كه مدتى بت هاى آن را عبادت كنند تا آنها هم خداى محمد را بپرستند. سوره، مسلمانان را از سازش بر سر اصول اعتقادى و مبانى بنیادى مكتب بر حذر مى دارد. بنام سوره «عبادات » هم گفته شده است.

6 آیه دارد و بعد از سوره ماعون (یا: فیل) در اوائل بعثت در مكه نازل شده است.

6 آیه دارد و بعد از سوره ماعون (یا: فیل) در اوائل بعثت در مكه نازل شده است.

110- نصر [یارى]

در این سوره، از نصر و یارى خدا و پیروزى و فتح بزرگ است كه از سوى خدا فرا رسیده است و مردم فوج فوج به دین خدا مى گروند.

گفته اند كه در ایام «حجة الوداع » سال آخر عمر پیامبر در «منا» نازل شده و آخرین سوره اى است كه به نحو كامل و یكجا آمده است. بعد از سوره توبه و 3 آیه دارد.

نام دیگرش «تودیع » است. چرا كه بعنوان آخرین سوره ها، وداعى با پیامبر و پیامبر با امت محسوب مى شود و در آن اشاره اى به وفات رسول گرامى اسلام شده است. محسوب مى شود و در آن اشاره اى به وفات رسول گرامى اسلام شده است.

111- تبت [شكسته باد]

ابولهب، و همسر آتش افروز و هیزم كش او از سردمداران مشركین مخالف پیامبر بودند و آن حضرت را آزار مى دادند. در این سوره (آیه 1) نفرین شده كه شكسته باد دستان ابولهب و خودش نابود باد.

نام دیگر سوره، «مسد» است. یعنى ریسمانى بافته شده از لیف خرما. در مورد همسر ابولهب در آخرین آیه مى گوید كه در گردن زنش در حالت عذاب ریسمانى از این نوع خواهد بود. سوره لهب هم گفته شده است.

بعد از سوره «فاتحه » و به قولى بعد از «مدثر» در اوائل بعثت در مكه نازل شده و 6 آیه دارد.

بعد از سوره «فاتحه » و به قولى بعد از «مدثر» در اوائل بعثت در مكه نازل شده و 6 آیه دارد.

112- اخلاص [خالص كردن]

سوره «اخلاص »، یا «توحید»، یا «قل هو الله » وحدانیت و اوصاف خداوند را بیان مى كند و بسیار فضیلیت دارد معادل یك سوم قرآن است. به نام سوره «اساس » هم یاد شده است.

سوره در جواب درخواست گروهى از یهود كه از پیامبر، اوصاف خداوند را پرسیده بودند، نازل شده است.

«قل هو الله » نسب نامه خدا است.

در مورد این سوره، امیر المؤمنین فرموده است كه: «قل هو الله »، نسب نامه خداست.

این سوره بعد از «ناس » در اوائل بعثت در مكه نازل شده و 4 آیه دارد.

این سوره بعد از «ناس » در اوائل بعثت در مكه نازل شده و 4 آیه دارد.

113- فلق [صبح]

در این سوره فرمان به پیامبر است كه به خدائى كه آفریدگار فلق و سپیده دم است از شر همه پدیده ها و شر ظلمت فراگیر و جادوگران و حسودان، پناه ببرد.بعد از سوره فیل و قبل از ناس در مكه نازل شده و 5 آیه دارد. در مكه نازل شده و 5 آیه دارد.

114- ناس [مردم]

در این سوره هم مثل سوره قبلى، خداوند به پیامبر فرمان داده كه به پروردگار مردم، فرمانرواى مردم و معبود مردم، از شر وسوسه گران از جن و انس پناه ببرد.

این سوره و سوره فلق را، «معوذتین » هم گفته اند. زیرا كه در آغاز هر دو، مسئله تعویذ و پناه بردن به خدا از شرور حسودان و افسونگران و جادوگران مطرح شده كه دشمنان از طریق جادو و افسون قصد صدمه رساندن به پیامبر را داشتند.

بعضى هم این دو سوره را از سوره هاى مدنى دانسته اند كه با هم نازل گشته اند.