وبلاگ تلاوت و قرائت مجلسی و صوت و لحن شناسی قرآن
درباره سایت
آخرین مطالب
- چند تلاوت تصویری از استاد احمد رزیقی
- تصویری زیبا از افتتاحیه بیست و نهمین دوره مسابقات بین المللی قرآن کریم-ایران
- سالروز وفات استاد محمد صدیق منشاوی را تسلیت میگم
- یک تلاوت زیبا از استاد لیثی و یک تلاوت زیبا از استاد شعیشع و مقطعی زیبا از استاد شحات
- گوشه ای از جوانمردی و سخاوت امام علی (ع)
- دو تلاوت زیبا از استادان مصطفی اسماعیل و شاکرنژاد
- تحلیل مقام نوا اثر و مشتقات آن همراه با مثال
- دانلود یک تلاوت از سید الهاب
- نخستین تصاویر منتشر شده از کربلا
- گرفتگی یا خشونت برای صوت
در مصاحبه با دکتر سید مرتضی صفوی
ماه مبارك رمضان ماه میهمانی الهی است؛ میهمانی خاصی كه مسلمانان با تحمل گرسنگی، تشنگی و محدودیتها از سفره نعمات مادی شامل بهداشت جسمی، روانی و اجتماعی و نعمات معنوی شامل تقوا و مقام قرب الهی بهرهمند میشوند. روزه باعث میشود اعضای بدن بهخصوص دستگاه گوارش كه در طول 11 ماه كاملا مشغول انجام فعالیت بوده به مدت یكماه استراحت كند و نیروی تازهای بگیرد و از طرف دیگر ذخایر چربی مضر بهخصوص در ناحیه شكم كاهش پیدا كند و سموم بدن دفع شود. در این ماه روزهداران باید از یك رژیم غذایی سالم و با كیفیت بالا پیروی كنند تا به این ترتیب بدنشان را با شرایط جدید تطبیق دهند. در ایام روزهداری برنامه غذایی افراد به دو وعده اصلی افطاری و سحری محدود میشود كه در این خصوص وعده سحری از اهمیت ویژهای برخوردار است زیرا پس از این وعده ساعت روزهداری شروع میشود و بدن انرژی دیگری دریافت نمیكند. بنابراین بهتر است از غذاهای دیرهضم مانند غذاهای حاوی كربوهیدراتهای پیچیده یا قندهای مركب و فیبر نظیر میوه، سبزی، غلات كامل، حبوبات مثل جو، گندم، عدس، لوبیا، نانهای سبوسدار و... در این وعده استفاده شود.
متخصصان تغذیه تاكید دارند كه در وعده سحری باید از خوردن غذاهای سرخ شده، پرچرب و شیرین پرهیز شود. این وعده هرگز نباید فراموش شود و باید مانند صبحانه كامل و ناهار سبك در روزهای عادی مصرف شود. از آنجایی كه تمام غذاهایی كه در این وعده مصرف میشوند انرژی مورد نیاز و مواد مغذی لازم برای تمركز و فعالیت روزمره را تامین میكنند، اشخاصی كه بدون خوردن سحری اقدام به روزه گرفتن میكنند در طول روز دچار افت قند خون، كاهش تمركز و پایین آمدن توان كاری میشوند. این عوارض هیچ ارتباطی با روزه گرفتن ندارند و تنها به دلیل تغذیه نامناسب و عدم مصرف سحری ایجاد میشود. خوردن سالاد و میوه در سحری نباید فراموش شود زیرا این مواد در كاهش احساس گرسنگی و تشنگی بسیار موثر هستند. حداقل سالادی كه میتوان تهیه كرد، سالاد خیار و گوجهفرنگی است كه میتوان با افزودن كمی هویج، جوانه گندم، عدس و ماش به ارزش غذایی آن اضافه كرد. اما بهترین سبزیای كه میتوان به عنوان سالاد در سحر میل كرد، كاهو است. این سبزی در مقایسه با سایر سبزیها دارای آب بسیار بالایی است. به همین دلیل میتواند از احساس تشنگی در طول روز كم كند. علاوه براین فیبر بالای كاهو مانع از ابتلای روزهداران به یبوست میشود. بنابراین سبزیها و میوهها با رنگهای مختلف ضامن سلامت افراد خواهد بود.
بهترین مواد غذایی كه برای افطار میتوان استفاده كرد رژیم غذاییای است كه در درجه اول حاوی مایعات و قندهای ساده قابل جذب باشد زیرا در زمان افطار قند خون در پایینترین حد خود قرار میگیرد و میتواند یكی از علتهای سردردهای نزدیك افطار باشد. به همین دلیل توصیه میشود شروع افطاری با خرما، آب گرم یا چای كمرنگ، شیر و امثال آن باشد.
به این ترتیب نیاز شدید به مواد قندی به سرعت برطرف میشود و بدن آمادگی بهتری برای استفاده از مواد غذایی دیگر را پیدا میكند. بنابراین در وعده افطار نباید یكباره حجم زیادی از غذا یا مایعات وارد معده شود زیرا اتساع ناگهانی معده باعث اختلال در جریان خون دیگر اندامها و اعضای بدن شده و از طرفی باعث بروز سوءهاضمه نیز میشود. بنابراین غذای اصلی در وعده افطار باید كمكم و به تدریج مصرف شود. از طرف دیگر مصرف یكباره مقدار زیاد نوشیدنیهای سرد ممكن است علایم ناراحتكننده گوارشی در فرد روزهدار به وجود بیاورد.
نكات مهم بهداشت تغذیهای كه در ماه رمضان باید رعایت شود، بسیار زیاد است. هدف از روزهداری از نظر گوارش حذف یك وعده از رژیم غذایی است و نباید وعده حذف شده را به صورت افزایش حجم غذاهای مصرف شده در افطار و سحری جبران كرد. در این صورت نه تنها مفید نیست بلكه باعث بیماریهای مختلف مثل اضافه وزن، چاقی و دیابت میشود. طبق نظر متخصصان تغذیه مقدار كالری دریافتی در ماه رمضان باید 30درصد كاهش پیدا كند. افطار را میتوان با خوراكیهای سبك مانند نان، پنیر، سبزی، گردو، شیر، خرما و امثال اینها شروع كرد و از نظر مقدار باید مثل ناهار سبك روزهای غیرروزهداری مصرف شود. در ضمن هنگام افطار از آغاز كردن تغذیه با آب سرد، نوشابههای گازدار و... جدا جلوگیری شود. خوردن بعضی غذاهای نامناسب و مشكلساز هنگام افطار مثل آشرشته همراه نعنا و پیاز داغ و روغن فراوان و خوردن زولبیا و بامیه به مقدار زیاد و تنقلات دیگر جزو عادات نامناسب محسوب میشود.
در صورت بروز یبوست در طول ایام روزهداری میتوان علاوه بر ایجاد تحرك یا پیادهروی از میوهها و سبزیها و مایعات كافی، خیسانده آلو بخارا، انجیر، برگههای هلو و زردآلو، قیسی و مواد غذایی مانند آن استفاده كرد. نوشیدن آب و مایعاتی مانند چای كمرنگ و آب جوش در فاصله بین افطار تا سحر برای جلوگیری از كم شدن آب بدن و دفع بهتر سموم بسیار مفید است. از آشامیدن آب فراوان در وسط غذا باید خودداری كرد. مصرف آب كافی باید از یك تا دو ساعت بعد از افطار شروع شود، از مصرف غذاهای پرچرب و سرخ شده پرهیز شود و مصرف مواد لبنی كم چرب مثل شیر، ماست، پنیر و دوغ افزایش پیدا كند. برای پیشگیری از مسمومیت غذایی بهتر است غذای سحری را زودتر تهیه كرده و بعد از خنك شدن در یخچال قرار دهید و موقع سحر آن را دوباره خوب گرم و بعد مصرف كنید. بهتر است از خوابیدن بعد از مصرف سحری خودداری كنید. مسواك زدن دندانها قبل از خواب و بعد از مصرف سحری فراموش نشود. ورزش كردن در حد راه رفتن آهسته و انجام ورزشهای كششی مفید خواهد بود.
برخی از افراد تصور میكنند چون درطول روزهداری برای مدتی طولانی معدهشان را خالی نگه داشتهاند در وعده افطار باید پرخوری كرده و این گرسنگی را جبران كنند. درنتیجه بیش از حد نیازشان غذا میخورند و دچار افزایش وزن میشوند. افرادی كه در دوران روزهداری یا بعد از آن دچار یبوست میشوند كسانی هستند كه در وعده افطار و سحر از میوه، سبزی، سالاد و آب استفاده نمیكنند و یا به مقدار كم مصرف میكنند. درنتیجه عمل دفع به خوبی انجام نمیشود و به یبوست مبتلا میشوند. كسانی كه سابقه ابتلا به سنگهای مجاری ادراری دارند چنانچه در طول ماه رمضان از آب كافی استفاده نكنند امكان ابتلای مجدد به این سنگها را خواهند داشت. البته این مساله در تمام اوقات سال باید رعایت شود. بنابراین باید در فاصله بین وعده افطار و سحری شش تا هشت لیوان آب یا مایعات بنوشند.
افراط در مصرف مواد چرب و شیرین یا مصرف نمك زیاد باعث بروز عوارض ناراحتكننده و گاهی خطرناك خواهد شد؛ از جمله افزایش فشار خون، چربیهای خون و نهایتا عوارض قلبی و عروقی. بعضی از افراد در برنامه سحری و بهخصوص افطار از موادی مثل حلوا، زولبیا، بامیه، گز، سوهان و سایر مواد چرب و شیرین به مقدار زیاد استفاده میكنند. افراط در مصرف این مواد نه تنها مفید و ضروری نیست بلكه باعث لطمه زدن به سلامت انسان میشود. برخی از افراد ممكن است به علت روزهداری دچار خستگی، بیحوصلگی، عصبانیت یا افسردگی شوند كه این عوارض طبیعی نبوده و از پیامدهای طبیعی روزه محسوب نمیشود بلكه به علت تغذیه غلط گریبانگیر شخص میشود. این حالت معمولا در افرادی دیده میشود كه از خوردن سحری امتناع میورزند و غذای خودشان را به یك وعده افطار منحصر میكنند كه این عمل باعث پایین افتادن قند خون میشود.
*متخصص تغذیه و دانشیار دانشگاه علوم پزشكی ایران و مدیر كل سابق دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت
ماه مبارك رمضان ماه میهمانی الهی است؛ میهمانی خاصی كه مسلمانان با تحمل گرسنگی، تشنگی و محدودیتها از سفره نعمات مادی شامل بهداشت جسمی، روانی و اجتماعی و نعمات معنوی شامل تقوا و مقام قرب الهی بهرهمند میشوند. روزه باعث میشود اعضای بدن بهخصوص دستگاه گوارش كه در طول 11 ماه كاملا مشغول انجام فعالیت بوده به مدت یكماه استراحت كند و نیروی تازهای بگیرد و از طرف دیگر ذخایر چربی مضر بهخصوص در ناحیه شكم كاهش پیدا كند و سموم بدن دفع شود. در این ماه روزهداران باید از یك رژیم غذایی سالم و با كیفیت بالا پیروی كنند تا به این ترتیب بدنشان را با شرایط جدید تطبیق دهند. در ایام روزهداری برنامه غذایی افراد به دو وعده اصلی افطاری و سحری محدود میشود كه در این خصوص وعده سحری از اهمیت ویژهای برخوردار است زیرا پس از این وعده ساعت روزهداری شروع میشود و بدن انرژی دیگری دریافت نمیكند. بنابراین بهتر است از غذاهای دیرهضم مانند غذاهای حاوی كربوهیدراتهای پیچیده یا قندهای مركب و فیبر نظیر میوه، سبزی، غلات كامل، حبوبات مثل جو، گندم، عدس، لوبیا، نانهای سبوسدار و... در این وعده استفاده شود.
متخصصان تغذیه تاكید دارند كه در وعده سحری باید از خوردن غذاهای سرخ شده، پرچرب و شیرین پرهیز شود. این وعده هرگز نباید فراموش شود و باید مانند صبحانه كامل و ناهار سبك در روزهای عادی مصرف شود. از آنجایی كه تمام غذاهایی كه در این وعده مصرف میشوند انرژی مورد نیاز و مواد مغذی لازم برای تمركز و فعالیت روزمره را تامین میكنند، اشخاصی كه بدون خوردن سحری اقدام به روزه گرفتن میكنند در طول روز دچار افت قند خون، كاهش تمركز و پایین آمدن توان كاری میشوند. این عوارض هیچ ارتباطی با روزه گرفتن ندارند و تنها به دلیل تغذیه نامناسب و عدم مصرف سحری ایجاد میشود. خوردن سالاد و میوه در سحری نباید فراموش شود زیرا این مواد در كاهش احساس گرسنگی و تشنگی بسیار موثر هستند. حداقل سالادی كه میتوان تهیه كرد، سالاد خیار و گوجهفرنگی است كه میتوان با افزودن كمی هویج، جوانه گندم، عدس و ماش به ارزش غذایی آن اضافه كرد. اما بهترین سبزیای كه میتوان به عنوان سالاد در سحر میل كرد، كاهو است. این سبزی در مقایسه با سایر سبزیها دارای آب بسیار بالایی است. به همین دلیل میتواند از احساس تشنگی در طول روز كم كند. علاوه براین فیبر بالای كاهو مانع از ابتلای روزهداران به یبوست میشود. بنابراین سبزیها و میوهها با رنگهای مختلف ضامن سلامت افراد خواهد بود.
بهترین مواد غذایی كه برای افطار میتوان استفاده كرد رژیم غذاییای است كه در درجه اول حاوی مایعات و قندهای ساده قابل جذب باشد زیرا در زمان افطار قند خون در پایینترین حد خود قرار میگیرد و میتواند یكی از علتهای سردردهای نزدیك افطار باشد. به همین دلیل توصیه میشود شروع افطاری با خرما، آب گرم یا چای كمرنگ، شیر و امثال آن باشد.
به این ترتیب نیاز شدید به مواد قندی به سرعت برطرف میشود و بدن آمادگی بهتری برای استفاده از مواد غذایی دیگر را پیدا میكند. بنابراین در وعده افطار نباید یكباره حجم زیادی از غذا یا مایعات وارد معده شود زیرا اتساع ناگهانی معده باعث اختلال در جریان خون دیگر اندامها و اعضای بدن شده و از طرفی باعث بروز سوءهاضمه نیز میشود. بنابراین غذای اصلی در وعده افطار باید كمكم و به تدریج مصرف شود. از طرف دیگر مصرف یكباره مقدار زیاد نوشیدنیهای سرد ممكن است علایم ناراحتكننده گوارشی در فرد روزهدار به وجود بیاورد.
نكات مهم بهداشت تغذیهای كه در ماه رمضان باید رعایت شود، بسیار زیاد است. هدف از روزهداری از نظر گوارش حذف یك وعده از رژیم غذایی است و نباید وعده حذف شده را به صورت افزایش حجم غذاهای مصرف شده در افطار و سحری جبران كرد. در این صورت نه تنها مفید نیست بلكه باعث بیماریهای مختلف مثل اضافه وزن، چاقی و دیابت میشود. طبق نظر متخصصان تغذیه مقدار كالری دریافتی در ماه رمضان باید 30درصد كاهش پیدا كند. افطار را میتوان با خوراكیهای سبك مانند نان، پنیر، سبزی، گردو، شیر، خرما و امثال اینها شروع كرد و از نظر مقدار باید مثل ناهار سبك روزهای غیرروزهداری مصرف شود. در ضمن هنگام افطار از آغاز كردن تغذیه با آب سرد، نوشابههای گازدار و... جدا جلوگیری شود. خوردن بعضی غذاهای نامناسب و مشكلساز هنگام افطار مثل آشرشته همراه نعنا و پیاز داغ و روغن فراوان و خوردن زولبیا و بامیه به مقدار زیاد و تنقلات دیگر جزو عادات نامناسب محسوب میشود.
در صورت بروز یبوست در طول ایام روزهداری میتوان علاوه بر ایجاد تحرك یا پیادهروی از میوهها و سبزیها و مایعات كافی، خیسانده آلو بخارا، انجیر، برگههای هلو و زردآلو، قیسی و مواد غذایی مانند آن استفاده كرد. نوشیدن آب و مایعاتی مانند چای كمرنگ و آب جوش در فاصله بین افطار تا سحر برای جلوگیری از كم شدن آب بدن و دفع بهتر سموم بسیار مفید است. از آشامیدن آب فراوان در وسط غذا باید خودداری كرد. مصرف آب كافی باید از یك تا دو ساعت بعد از افطار شروع شود، از مصرف غذاهای پرچرب و سرخ شده پرهیز شود و مصرف مواد لبنی كم چرب مثل شیر، ماست، پنیر و دوغ افزایش پیدا كند. برای پیشگیری از مسمومیت غذایی بهتر است غذای سحری را زودتر تهیه كرده و بعد از خنك شدن در یخچال قرار دهید و موقع سحر آن را دوباره خوب گرم و بعد مصرف كنید. بهتر است از خوابیدن بعد از مصرف سحری خودداری كنید. مسواك زدن دندانها قبل از خواب و بعد از مصرف سحری فراموش نشود. ورزش كردن در حد راه رفتن آهسته و انجام ورزشهای كششی مفید خواهد بود.
برخی از افراد تصور میكنند چون درطول روزهداری برای مدتی طولانی معدهشان را خالی نگه داشتهاند در وعده افطار باید پرخوری كرده و این گرسنگی را جبران كنند. درنتیجه بیش از حد نیازشان غذا میخورند و دچار افزایش وزن میشوند. افرادی كه در دوران روزهداری یا بعد از آن دچار یبوست میشوند كسانی هستند كه در وعده افطار و سحر از میوه، سبزی، سالاد و آب استفاده نمیكنند و یا به مقدار كم مصرف میكنند. درنتیجه عمل دفع به خوبی انجام نمیشود و به یبوست مبتلا میشوند. كسانی كه سابقه ابتلا به سنگهای مجاری ادراری دارند چنانچه در طول ماه رمضان از آب كافی استفاده نكنند امكان ابتلای مجدد به این سنگها را خواهند داشت. البته این مساله در تمام اوقات سال باید رعایت شود. بنابراین باید در فاصله بین وعده افطار و سحری شش تا هشت لیوان آب یا مایعات بنوشند.
افراط در مصرف مواد چرب و شیرین یا مصرف نمك زیاد باعث بروز عوارض ناراحتكننده و گاهی خطرناك خواهد شد؛ از جمله افزایش فشار خون، چربیهای خون و نهایتا عوارض قلبی و عروقی. بعضی از افراد در برنامه سحری و بهخصوص افطار از موادی مثل حلوا، زولبیا، بامیه، گز، سوهان و سایر مواد چرب و شیرین به مقدار زیاد استفاده میكنند. افراط در مصرف این مواد نه تنها مفید و ضروری نیست بلكه باعث لطمه زدن به سلامت انسان میشود. برخی از افراد ممكن است به علت روزهداری دچار خستگی، بیحوصلگی، عصبانیت یا افسردگی شوند كه این عوارض طبیعی نبوده و از پیامدهای طبیعی روزه محسوب نمیشود بلكه به علت تغذیه غلط گریبانگیر شخص میشود. این حالت معمولا در افرادی دیده میشود كه از خوردن سحری امتناع میورزند و غذای خودشان را به یك وعده افطار منحصر میكنند كه این عمل باعث پایین افتادن قند خون میشود.
*متخصص تغذیه و دانشیار دانشگاه علوم پزشكی ایران و مدیر كل سابق دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت
برچسب:
نویسنده: محمدرضا خیاط محبی - پیمان کاظمی